انحراف آب سيلابي

انحراف آب <?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

چون در هر لحظه ممكن بود در اثر جريان شديد سيلاب بند انحرافي تخريب گردد ، لذا براي انحراف آب ، ازيك بند انحرافي كاملاً سنتي و بدون استفاده از مصالح بنايي و غيره فقط با جمع كردن و انباشتن خاكها و سنگهاي بستر رودخانه استفاده ميكردند .

اين بند به گونه اي ساخته مي شد كه آب به اندازة ظرفيت انتقال به داخل كانال منحرف شده و مازاد آب از چشمه ها و سوراخها و درزهاي سنگ و كلوخ عبور كرده و در بستر اصلي رودخانه جريان يافته و نفوذ ميكرد ، بعد از هر سيلاب هم دوباره مردم حقابه بر در محل حاضر شده و يك بند موقتي با سنگ و كلوخ ايجاد ميكردند .

 

<?xml:namespace prefix = v ns = "urn:schemas-microsoft-com:vml" />

نهر يا كانال انتقال

انشعاب آب و شق نهر ازتراز 1900 آغاز و در امتداد همين منحني ميزان 1900 مثل ماري بر گردن و گرداگرد تپه ها و گلوي دره ها پيچيده و پس از راهي پر پيچ و خم و طولاني به محوطة استخرها ( گول لر) كه در جنوبشرقي مزرعة شيخ ديل قرار دارد مي رسد .

در رابطه با چگونگي ايجاد اين نهر افسانه اي وجود دارد كه گويا يك دختري از اصيل زادگان مقداري خاكشير را در كيسه اي ريخته و گوشة آن كيسه را سوراخ نموده و سپس با كيسه در دست براه افتاد و به مردم گفت : بدنبال من حركت كرده و رد خاكشيرهايي را كه از سوراخ كيسه ام بر روي زمين ريخته حفر نماييد تا نهر انتقال آب ايجاد شود .

اين نهر كه در فاصله مستقيم با استخرهاي ترسيب و تغذيه 5/2 كيلومتر مسافت دارد بدليل دور زدن وچرخش به اطراف تپه ها و حركت در دامنة دره ها و تپه ها داراي طولي در

حدود   5/4 كيلومتر شده است . بدنه ، كف و ديواره هاي اين كانال تمامً خاكي بوده و چون در دامنة تپه ها و دره ها ايجاد شده و بستر آن داراي خاك دانه درشت بوده ، نفوذ تدريجي آب در طول آن ، تنها نقطه ضعف آنست ، اگرچه در اين رابطه هم تلاش زيادي براي يافتن قرضة دانه ريز و پخش خاك رس در كف بستر نموده بودند  . در اين رابطه از لاي هاي خوابيده در كف حوضه هاي رسوبگير هم استفاده ميكردند .

 

ايجاد اين نهر در دامنة آن تپه ها و دره ها خود يكي از هنرهاي مردمان باستاني اين ناحيه بوده است كه بدون در اختيار داشتن امكانات و تجهيزات مدرن نقشه برداري چنان شيبي را براي كانال انتقال آب طراحي و اجرا نموده اند كه در طول صدها سال بهره برداري هيچ فرسايش در بدنة كانال انجام نشده است و هيچگاه در طول آن شاهد رسوبگذاري هم نبوده ايم و در واقع پدران ما نسبت به قانون ( NON SILTING & NON SORTING ) نه فرسايش و نه رسوب ،آگاهتر از ما بوده اند .

خطرات تهديدگر مسير انتقال

كانال انتقال در طول مسير خود با آبراهه هاي بزرگ و كوچك متعددي تلاقي ميكرد و چون در محل تلاقي ها سازة مناسبي احداث نكرده بودند ، لذا در مواردي كه آبراهة تلاقي كننده داراي جريان سيلابي ميگرديد ، سيلاب را بداخل كانال افتاده و ضمن پر كردن بخش از آن با رسوبات ديوارة كانال را نيز شكسته و موجب بروز خسارات زيادي ميگرديد .

كشاورزان حقابه بر قنات بدون اينكه مأموريتي از جانب كسي بعهده داشته باشند بصورت سرخود و داوطلبانه به مسير كانال را سركش و بازديد كرده و نتيجة مشاهدات خود را جهت

اقدامات اجرايي و ترميم و رفع گير و خسارات وارده به اطلاع ساير شركاء مي رساند و بلافاصله با جار زدن در روز بعد ديگران را جمع كرده و به منطقه عزيمت ميكردند .

نوع سنگ تپه هاي سياه “ بايورلار “ از جنس شيل سياهرنگ متعلق به ائوسن ميباشد و خاك و شن حاصل از فرسايش شيلها عموماً ناپايدار بوده و مصالح مناسبي براي كارهاي خاكريزي و بتن نيستند و همين خرده سنگها هستند كه با سيلاب حركت كرده و كانال را در محل تلاقي با مسيلها پر ميكردند .

دره ها و آبراهه هاي با اهميت و بزرگي كه در طول مسير كانال خاكي انتقال آب قوش دره به استخرها ، با آن تلاقي نموده و بعضاً در فصول سيلابي آنرا تخريب مي كنند عباتند از :

دگيرمان دره ، قوجوق ، قيرج ، شيخ ديل .

/ 0 نظر / 11 بازدید